Zajrzyj do mojej czytelni
Ostatnio dodany tekst to:
"Molestowanie"

więcej tutaj

Spis haseł dostępnych w słowniczku:
 

Podstawowe pojęcia psychoanalityczne będące dziełem Zygmunta Freud`a osiągnęły już słuszny wiek. Używanie ich w wersji zaproponowanej przez Ojca Psychoanalizy trąci sztywnością. Jest tak dlatego, że:


1/ psychoanaliza rozwija się od ponad wieku
2/ myśl psychoanalityczna na trwałe zagościła w naszym życiu niezależnie od tego czy zdajemy sobie z tego sprawę czy nie.

Terminy takie jak „świadomość” i „nieświadomość” używane są w potocznym języku. Wiele osób /nie tylko psychoterapeutów/ odwołuje się do wiedzy o mechanizmach psychologicznych odkrytej przez Zygmunta Freud`a, właściwie automatycznie.

Dlatego widzę potrzebę tworzenia nowych określeń dla starych pojęć. Zygmunt Freud był przede wszystkim naukowcem. Badał i opisywał ludzką psychikę. Myślę, że nie miałby nic przeciwko próbom poszukiwania bardziej współczesnych wyjaśnień dla jego odkryć. Moje tłumaczenie zawartych w słowniczku haseł jest wynikiem obserwacji klinicznych, własnej psychoanalizy, spostrzeżeń z życia codziennego i posiadanej przeze mnie wiedzy teoretycznej. Próbuję opisywać psychoanalizę w taki sposób, żeby była bardziej dostępna dla tych, którzy są jej ciekawi.

Mój słowniczek nazywam terapeutycznym ponieważ uważam, że niekiedy, sama możliwość „spojrzenia na siebie” z psychoanalitycznej perspektywy, bywa pomocna.
Narcyzm
Definicja
Mechanizm, w którym kierujemy instynkt miłości na samych siebie. Jest niezbędny do życia i rozwoju. Innymi słowy musimy kochać samych siebie, żeby móc żyć i rozwijać się.

Dynamika instynktu miłości
Kiedy narcyzm angażuje zbyt duże obszary psychicznego życia, hamuje możliwość porozumiewania się z otoczeniem i rozwój. Taka sytuacja jest potencjalnie niebezpieczna dla życia. Można powiedzieć, że w stanie zapatrzenia w siebie nie jesteśmy wystarczająco ciekawi naszego otoczenia. Ciekawość jest niezbędna dla zachowania życia, nawiązywania relacji i rozwoju. Odwrotną sytuacją jest silne zakochanie w innej osobie. Wtedy instynkt miłości zostaje skierowany na zewnątrz. Możemy poświęcić życie lub zdrowie dla kochanej osoby ale też idei lub rzeczy.

Narcyzm – rozwinięcie
Duma, zadowolenie z wyglądu, satysfakcja z rozwijania możliwości są pomocnymi przeżyciami zaspokajającymi narcystyczne potrzeby. Ego czerpie z nich energię potrzebną do kontynuowania wysiłków.

Poszczególne aspekty naszego funkcjonowania są niejednorodnie obsadzone narcystycznie. Inaczej mówiąc każdy z nas ma jakieś fragmenty siebie na punkcie których jest szczególnie wrażliwy. Indywidualnie, w różnym stopniu cenimy wygląd i funkcjonowanie poszczególnych części naszego ciała, możliwości intelektualne, poznawcze i inne. W uproszczeniu można przedstawić to tak.
Dla kogoś jednego najważniejszy jest wygląd i temu poświęca uwagę czas i pieniądze. Dla kogoś innego liczą się przede wszystkim osiągnięcia naukowe i od satysfakcji na tym polu zależy jego dobre samopoczucie.
Narcystyczne zadowolenie można czerpać z bogactwa, seksualnych podbojów, wyglądu i funkcjonowania ciała, sposobu zachowania, rodzaju samochodu, wyglądu domu, prestiżowego zawodu, zajmowanego wysokiego stanowiska, zaspokojenia ambicji, szeroko pojętych sukcesów itd.

Poważnym źródłem narcystycznej satysfakcji są dzieci. Ich dobry rozwój i sukcesy zaspokajają dużą część narcyzmu rodziców.

Instynkt miłości i rozwój
Jako małe dzieci kochamy przede wszystkim siebie. Pomagają nam w tym ci, którzy się nami zajmują i obdarzają nas swoją miłością.
Stopniowo nasza miłość zwraca się ku osobom od których jesteśmy zależni. Potem zaczynamy kochać obiekty, które są od nas zależne i kontrolowane przez nas. W kolejnej fazie rozwijamy miłość do tych, którzy nie są z nami w relacji zależności (są odrębni) ale są w dużym stopniu podobni do nas.
Wreszcie osiągamy możliwość kochania osób, które są od nas odrębne i różne.
Wśród dorosłych osób można znaleźć każdy z powyżej opisanych sposobów przeżywania instynktu miłości.

Narcyzm i omnipotencja
Narcyzm w ciągu życia człowieka, a także w codziennym funkcjonowaniu zmienia natężenie od omnipotencji poprzez częściowe zaspokojenia do stanu w którym zdaje się być nieobecny. W tej ostatniej sytuacji zazwyczaj obdarzamy bardzo silną miłością kogoś lub coś innego.

Omnipotencja jest stanem w którym nie potrafimy kochać nikogo poza sobą. Jesteśmy wszystkowiedzący i samowystarczalni. Jest to stan o tyle niebezpieczny, że będąc w nim nie odczuwamy lęku ani pokory, które są konieczne dla zachowania kontaktu z otoczeniem i ważne ze względu na interes przetrwania. W takim stanie nie ma miejsca na radość, smutek, lęk, zazdrość, niepewność, bezradność czy troskę.

W ciągu życia nasz narcyzm jest poddawany wielu bolesnym próbom.
Pierś matki nie zawsze jest pełna, a w końcu zostaje nam odebrana. Łóżka rodziców chroni ojciec. Pojawia się rodzeństwo. Wreszcie zauważamy śmierć.
Te i inne doświadczenia wspomagają indywidualny rozwój. Pozwalają dostrzec ograniczenia, poczuć lęk, samotność, niepokój i smutek ale też radość, satysfakcję i potrzebę troski.
Można powiedzieć, że narcystyczne rany pomagają nam rozstać się z niebezpieczną omnipotencją.

Oto przykład.
Nie tak rzadko, matki śpią ze swoimi dziećmi „wyrzucając” z łóżek partnerów.
Trzyletni chłopiec czuje się w takiej sytuacji omnipotentny. Nigdy nie jest sam. Prawie nigdy nie jest mu smutno. Czuje jakby nic mu nie zagrażało. Ma wrażenie, że odniósł tryumf nad swoim ojcem, który śpi na materacu w jadalni. Chłopiec „wie” kto jest panem sytuacji i trudno odmówić mu racji. Mama słania się na nogach ze zmęczenia. Nocą nie jest jej bardzo wygodnie, a w ciągu dnia boryka się z dzieckiem, które nie ma uzasadnionego poczucia zagrożenia i nie potrafi być samo. Mama ciągle musi pilnować żeby nie spadło, nie wypadło, nie wyjechało na środek ulicy rowerkiem. Owszem jest pewne siebie i przebojowe ale też zachowuje się w sposób dla siebie niebezpieczny.
Noc ma szczególne znaczenie. Nocą odczuwa się samotność i lęk inaczej niż w ciągu dnia. Przeżycia są silniejsze. Dziecko zostawione na noc samo, w swoim łóżku i swoim pokoju czuje samotność, strach, złość i smutek. Pocieszenie dane przez rodziców, radość ze spotkania z nimi i bardzo mocny na tym etapie instynkt życia pomagają mu przetrwać trudne chwile, a także wypracować sobie pomocne sposoby na podobne okazje. Zdobywa doświadczenie, że przykre emocje nie zabijają. Z pomocą bliskich, a potem także bez nich, można je przeżyć. Z biegiem czasu takie chwile coraz częściej owocują nowymi odkryciami. Pomagają rozwinąć odrębność.

Narcyzm destrukcyjny
Instynkty dążą przede wszystkim do zaspokojenia. Instynkt miłości może być realizowany na różne sposoby. Takie przeżycia jak duma, zadowolenie z własnego wyglądu, satysfakcja z rozwoju, przyjemność z zaspokojenia ambicji, są pomocne dla pracy Ego. Dopóki część instynktu miłości może być skierowana na zewnątrz, narcyzm wspomaga nasze twórcze predyspozycje. Kiedy jest odwrotnie, tracimy możliwość nawiązywania relacji z otoczeniem i rozwoju. Wtedy narcyzm działa destrukcyjnie.

Innym sposobem przejawiania się destrukcyjnego narcyzmu jest fascynacja agresją. W takiej sytuacji psychicznej, wartościowe i pożądane staje się niszczenie. Agresję zwracamy przeciwko sobie ale także przeciwko innym. Im większa jest krzywda, tym większe zadowolenie. Kochamy siebie kiedy cierpimy (masochizm) lub kiedy zadajemy cierpienie (sadyzm). Jesteśmy dumni ze zniszczonych relacji.

Na wypadek gdyby dla kogoś brzmiało to abstrakcyjnie, mogę przytoczyć znane nam wszystkim przykłady osób, które rywalizują z innymi podobnymi osobami na ilość wypitego alkoholu, rozpoznanych chorób, przyjętych leków, zniszczonych związków itp. Czasem można odnieść wrażenie, że „kolekcjonują” potworne historie o swoim i nie tylko swoim cierpieniu.

Narcystyczne wzmocnienia
Wszyscy potrzebujemy narcystycznych wzmocnień płynących ze strony otoczenia. Różnimy się siłą tej potrzeby. Jedni nie mogą się obejść bez dawanych im oznak uznania i podziwu. Inni dają sobie radę bez tego typu gratyfikacji. Bywa też, że w jakimś momencie życia potrzebujemy uznania ze strony otoczenia bardziej niż w innym. Myślę, że szczególnie dotyczy to chwil kiedy nasze Ego boryka się z dużym wysiłkiem rozwojowym.

Dlatego bardzo wrażliwe na zewnętrzne wzmocnienia są dzieci. Ich Ego jest ciągle w fazie silnego rozwoju. Często popada w stan dezorganizacji. Na dodatek pomocne Superego dopiero się rozwija.
Mądrzy nauczyciele wiedzą, że w pracy z dziećmi można bardzo dużo osiągnąć chwaląc ich mocne strony i sukcesy w dokonywanych wysiłkach.
Oczywiście gratyfikacja musi być zgodna z naszymi uczuciami. Nie może być kłamstwem. Fałsz jest łatwo rozpoznawany i może mieć odwrotny niż zamierzony skutek.

Narcyzm, zaprzeczenie, wyparcie
Narcyzm jest bardzo ważnym mechanizmem w powstawaniu zaprzeczenia i wyparcia.
W prosty sposób można powiedzieć tak: nie chcemy wiedzieć o tym co powoduje, że nie możemy siebie kochać albo co uraża naszą dumę.
Wypieramy do nieświadomości takie zdarzenia, emocje, myśli, fantazje, które „psują” nam nasz wizerunek. Nie chcemy nic o nich wiedzieć albo z uporem twierdzimy coś przeciwnego (zaprzeczenie).













« powrót

 

 

 Chcesz zadać mi pytanie lub skomentować powyższy tekst?
Możesz skorzystać z pól poniżej:
Twój e-mail:  
Strona główna
Czym jest psychoanaliza?
Metody pracy
Kiedy możemy się spotkać?
Życiorys   zawodowy
Mój  słowniczek
Czytelnia
Kontakt
psychoanaliza, psychoanalityczny, psycho, psychologia, psychiatria, lidia, gren, greń, kosmider, kośmider, gabinet, psychoanaliza.net, psychologia.pl, psychoanaliza.pl, ego, id, kompleks edypa, nieswiadomosc, nieświadomość, psychoanaliza, superego, swiadomosc, świadomość, wyparcie, zaprzeczenie, pomoc, depresja, zaburzenia, zaburzenie, depresj, zaufanie