Zajrzyj do mojej czytelni
Ostatnio dodany tekst to:
"Molestowanie"

więcej tutaj

Spis haseł dostępnych w słowniczku:
 

Podstawowe pojęcia psychoanalityczne będące dziełem Zygmunta Freud`a osiągnęły już słuszny wiek. Używanie ich w wersji zaproponowanej przez Ojca Psychoanalizy trąci sztywnością. Jest tak dlatego, że:


1/ psychoanaliza rozwija się od ponad wieku
2/ myśl psychoanalityczna na trwałe zagościła w naszym życiu niezależnie od tego czy zdajemy sobie z tego sprawę czy nie.

Terminy takie jak „świadomość” i „nieświadomość” używane są w potocznym języku. Wiele osób /nie tylko psychoterapeutów/ odwołuje się do wiedzy o mechanizmach psychologicznych odkrytej przez Zygmunta Freud`a, właściwie automatycznie.

Dlatego widzę potrzebę tworzenia nowych określeń dla starych pojęć. Zygmunt Freud był przede wszystkim naukowcem. Badał i opisywał ludzką psychikę. Myślę, że nie miałby nic przeciwko próbom poszukiwania bardziej współczesnych wyjaśnień dla jego odkryć. Moje tłumaczenie zawartych w słowniczku haseł jest wynikiem obserwacji klinicznych, własnej psychoanalizy, spostrzeżeń z życia codziennego i posiadanej przeze mnie wiedzy teoretycznej. Próbuję opisywać psychoanalizę w taki sposób, żeby była bardziej dostępna dla tych, którzy są jej ciekawi.

Mój słowniczek nazywam terapeutycznym ponieważ uważam, że niekiedy, sama możliwość „spojrzenia na siebie” z psychoanalitycznej perspektywy, bywa pomocna.
Superego
Definicja
Funkcja oceniająca, porządkująca zjawiska w prosty czarno-biały sposób. Pierwotnie związana z popędem życia, instynktem przetrwania. Jest wykorzystywana w procesie wychowawczym /np. system ocen w szkole albo „nie rób tego bo cię Baba Jaga zabierze”/. Superego porządkuje zagrożenia, korzyści, możliwości, ograniczenia. W ramach tej funkcji odbywa się ocena czy coś jest dobre czy złe, bezpieczne czy zagrażające, możliwe czy nie itd. Superego czerpie energię z Id. Nie posługuje się myślami, słowami. Ma do dyspozycji emocje, intuicje, obrazy, pamięć, zachowania. Superego ocenia bodźce zebrane zmysłami, łącząc uzyskane informacje i doświadczenia z przeszłości tak, żeby móc spowodować reakcję zgodną z interesem przetrwania. Można przyjąć, że w wyniku nacisku instynktu życia, w toku rozwoju Superego powstało Ego.

Praca Superego
Superego przypisywana bywa rola wewnętrznego sędziego. Obserwując tę funkcję można dojść do wniosku, że jest raczej strażnikiem życia niż moralności. Istotą jej osądów jest czy coś służy życiu czy nie. Ponieważ ma więcej wspólnego z instynktami niż z myślą, jej decyzje są bezwzględne. Mogą być łagodzone przez dojrzałe Ego.

Superego jest rodzajem pierwotnej przedsłownej wiedzy. Wiedzione popędem życia poszukuje środków dla realizowania instynktu przetrwania. Praca Superego jest modyfikowana popędem śmierci w ten sposób, że powstają stereotypowe, rytualne zachowania i sposoby myślenia. Część z nich usystematyzowana została w różnych szkołach psychoterapeutycznych (np. opisy osobowości). Inne możemy obserwować w systemach religijnych. Wreszcie przyglądając się sobie zobaczymy, że na wiele różnych sytuacji reagujemy w ten sam, nie zawsze najlepszy dla nas sposób.

Praca wykonywana przez Superego jest zasadniczo nieświadoma. Niektóre jej elementy, jeżeli chcemy, możemy sobie uświadomić. Np. jadąc samochodem wykonujemy szereg czynności. Zajęci czymś innym (rozmową, rozmyślaniami) często zupełnie nie zdajemy sobie sprawy z tego co robimy. Niekiedy nie wiemy nawet jak dojeżdżamy na miejsce. Nie oznacza to, że pozostajemy bez kontaktu z otoczeniem. Zazwyczaj w prawidłowy sposób reagujemy na wydarzenia zewnętrzne. Posługujemy się wtedy bezsłowną wiedzą Superego, które uruchamia odpowiednie zachowania, w odpowiednich momentach. Jeżeli nagle zdarzy się coś nieprzewidywalnego, zareagujemy instynktownie np. ucieczką przed niebezpiecznym zachowaniem innego kierowcy. Nasze nieświadome reakcje i bodźce, które je wywołały, możemy sobie uświadomić w spokoju, po przeminięciu zagrażającej sytuacji.

Superego gospodaruje energią instynktów. Wysiłek istnienia podporządkowuje interesowi przeżycia jednostki i przetrwania gatunku.
W sytuacji, którą odczuwa jako zagrażającą dla życia może zdecydować o nie inwestowaniu energii w indywidualny rozwój Ego.
Tak się dzieje między innymi w totalitarnych państwach i w instytucjach w których myślenie niezgodne z narzuconymi treściami jest potencjalnie niebezpieczne dla przetrwania. Znajdując się w takim środowisku Superego rozpoznaje że najbardziej właściwe dla interesu przeżycia jest podporządkowanie Ego tym, którzy dysponują przeważającą siłą. Energia popędu życia zostaje skierowana do badania, które zachowania i poglądy najlepiej służą przetrwaniu. Mniej dojrzałe Ego przyjmie je za swoje. Bardziej dojrzałe - będzie poszukiwało sposobów realizacji indywidualnych potrzeb rozwojowych uwzględniając istniejące warunki.
W sytuacji demokratycznej Superego rozpoznaje, że dbałość o dobre warunki ekonomiczne jest najważniejsza dla interesu przetrwania. Podporządkowuje więc ludzkie starania celom ekonomicznym. Z czujnością szpiega bada najlepsze sposoby dla osiągnięcia satysfakcji materialnej. Bada zewnętrzne i wewnętrzne możliwości oraz ograniczenia. Jedni podporządkują się tym, którzy w ich ocenie lepiej sobie radzą. Drudzy pójdą drogą indywidualnego rozwoju pełnego twórczego niepokoju. Dokonywane wybory mogą być świadome lub nie.

Superego grupy
Ludzie, podobnie jak zwierzęta, mają tendencję do przekazywania funkcji Superego innym – osobom, które spostrzegają jako silniejsze, gwarantujące przetrwanie, bezpieczeństwo, budzące lęk. Kobiety mają skłonność do przekazywania Superego mężczyźnie, którego kochają. Ten mechanizm może im ułatwiać przetrwanie trudnego okresu ciąży i wczesnego macierzyństwa. Wszyscy mamy łatwość przekazywania Superego lekarzom, terapeutom, duchownym, prawnikom, policjantom, urzędnikom państwowym. Spostrzegamy te osoby jako lepiej zorientowane i szukamy u nich ochrony przed własną niewiedzą.
Gdy pojedynczy człowiek czuje się zbyt słaby żeby przetrwać, Superego może zostać przekazane grupie.Wyobraźmy sobie ptaka jedzącego chleb. Podczas zaspokajania głodu ptak musi uważać, żeby nie stać się czyimś obiadem. Chęć przetrwania powoduje, że jest ciągle czujny. Chwilowa nieuwaga może źle się dla niego skończyć. Niektóre ptaki łączą się w stada podobnie jak inne zwierzęta. Wtedy na przewodnikach spoczywa odpowiedzialność za przetrwanie. Reszta może jeść w spokojniejszych warunkach niż przykładowy samotny ptak.
Popatrzmy teraz na sytuację na przejściu dla pieszych.
Grupa ludzi stoi i czeka aż będzie można w bezpieczny sposób przejść przez ulicę. Niektórzy z nich aktywnie obserwują sytuację na drodze. Inni są jakby nieobecni. Mogą być zajęci myślami albo rozmową. Kiedy pierwsi wejdą na ulicę, razem z nimi wejdą ci, którzy nie badali sytuacji na przejściu. Ich zdrowie i życie zależy od oceny stanu bezpieczeństwa dokonanej przez aktywną części tej małej grupy ludzkiej.
Podobnie dzieje się w większych społecznościach.

Superego i poczucia winy
Superego może być źródłem bardzo dotkliwych poczuć winy, które tak naprawdę mają więcej wspólnego z lękiem o przetrwanie niż z dojrzałym uczuciem bólu spowodowanym doświadczeniem własnej agresji. Jeżeli ktoś zależny bardzo przeprasza osobę od której czuje się zależny, to jest mu naprawdę przykro czy boi się odrzucenia, samotności i śmierci? Może boi się kary, która mogłaby oznaczać śmierć?
Pies boi się, że zostanie wyrzucony z domu jeżeli jego pan się gniewa. Brak pana mógłby dla niego oznaczać śmierć z głodu.
W człowieku współistnieje przykrość, ból, strach, bezradność, współczucie, mściwa satysfakcja i smutek. Możliwość refleksyjnego przyjęcia tych różnorodnych uczuć jest rozwiązaniem właściwym dla dojrzałego Ego.













« powrót

 

 

 Chcesz zadać mi pytanie lub skomentować powyższy tekst?
Możesz skorzystać z pól poniżej:
Twój e-mail:  
Strona główna
Czym jest psychoanaliza?
Metody pracy
Kiedy możemy się spotkać?
Życiorys   zawodowy
Mój  słowniczek
Czytelnia
Kontakt
psychoanaliza, psychoanalityczny, psycho, psychologia, psychiatria, lidia, gren, greń, kosmider, kośmider, gabinet, psychoanaliza.net, psychologia.pl, psychoanaliza.pl, ego, id, kompleks edypa, nieswiadomosc, nieświadomość, psychoanaliza, superego, swiadomosc, świadomość, wyparcie, zaprzeczenie, pomoc, depresja, zaburzenia, zaburzenie, depresj, zaufanie